استاندارد متصدی کافی شاپ: راهنمای کامل دوره، شایستگی ها و شرایط اخذ مدرک فنی حرفه ای

اگر به فکر راه اندازی یک کافی شاپ هستید یا می خواهید وارد حرفه باریستایی و مدیریت کافی شاپ شوید، احتمالاً به سند رسمی «استاندارد آموزش شغل متصدی کافی شاپ» برخورده اید. این سند که توسط سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور و زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با کد 513220670450002 در گروه شغلی «خدمات تغذیه ای» تدوین شده، مرجع رسمی برنامه ریزی درسی، ارزشیابی و صدور گواهینامه مهارتی در این حوزه شغلی است. در این مقاله محتوای این استاندارد را به زبان ساده توضیح می دهیم.

دانلود فایل کامل استاندارد: نسخه اصلی و کامل سند «استاندارد آموزش شغل متصدی کافی شاپ» را می توانید به صورت PDF از این لینک دانلود کنید.

استاندارد متصدی کافی شاپ چیست؟

استاندارد آموزش شغل، مجموعه ای رسمی از شایستگی ها، دانش، مهارت و نگرش های لازم برای انجام صحیح یک شغل است. طبق تعریف دقیق این سند، متصدی کافی شاپ فردی است که توانایی تهیه انواع نوشیدنی و آبمیوه ها را دارد. معادل جهانی این عنوان شغلی «Coffee shopkeeper» است.

بر اساس شرح رسمی استاندارد، متصدی کافی شاپ شغلی از مشاغل حوزه خدمات تغذیه ای است که دارای شایستگی های زیر تعریف شده:

• انتخاب مکان و تجهیزات مناسب برای کافی شاپ
• تهیه منو و کنترل هزینه در کافی شاپ
• تهیه قهوه های دم کردنی و فوری
• تهیه انواع آب میوه ها
• تهیه دم نوش های فصل و انواع چای
• تهیه انواع شربت
• تهیه انواع نوشیدنی
• تهیه عرقیات نعناع و بیدمشک
• تهیه نوشیدنی های سرد گیاهی
• تهیه انواع نوشیدنی های شیری (انواع میلک شیک ها)
• تهیه انواع دسر یا بستنی
• تهیه انواع کیک برای کافی شاپ

چه کسانی می توانند وارد این دوره شوند؟

طبق ویژگی های کارآموز ورودی در این استاندارد:

• حداقل مدرک تحصیلی لازم، پایان دوره اول متوسطه (پایان مقطع راهنمایی) است.
• داشتن سلامت کامل جسمانی و روانی الزامی است.
• هیچ مهارت پیش نیاز خاصی برای شروع دوره تعیین نشده است.

یعنی افراد با تحصیلات نه چندان بالا هم می توانند مسیر یادگیری این شغل را به صورت قانونی و با گواهینامه معتبر فنی و حرفه ای آغاز کنند.

طول دوره آموزشی و بودجه بندی ارزشیابی

طبق سند رسمی، طول کل دوره ۱۳۰ ساعت اعلام شده که شامل بخش های زیر است:

• آموزش نظری: ۲۸ ساعت
• آموزش عملی (بخش غالب دوره): ۱۰۲ ساعت

نمره پایانی کارآموز نیز بر اساس سه بخش ارزیابی می شود:

• آزمون کتبی: 25 درصد
• آزمون عملی: 65 درصد
• اخلاق حرفه ای: 10 درصد

جدول ساعات آموزشی به تفکیک شایستگی

سرفصل های شایستگی در استاندارد متصدی کافی شاپ

هر یک از شایستگی های بالا در قالب «برگه تحلیل آموزش» به تفکیک دانش، مهارت، نگرش، ایمنی و بهداشت و توجهات زیست محیطی تعریف شده اند. در ادامه خلاصه ای از مهم ترین آن ها را می بینید.

۱. انتخاب مکان و تجهیزات مناسب برای کافی شاپ

• دانش: ویژگی کافی شاپ، ویژگی های مکان مناسب، ویژگی های تجهیزات و ابزار مورد استفاده
• مهارت: انتخاب مکان مناسب و انتخاب تجهیزاتی مانند مخلوط کن، همزن، فر و پیمانه سینی

۲. تهیه منو و کنترل هزینه در کافی شاپ

• دانش: اهمیت تهیه و بازنگری منو، راهکارهای کنترل هزینه، مفهوم Cost Control و پایش موجودی مواد اولیه
• مهارت: قیمت گذاری و بازنگری منو، پایش موجودی و کنترل هزینه

۳. تهیه قهوه های دم کردنی و فوری

• دانش: مراحل کاشت، برداشت و نگهداری قهوه و کاکائو، انواع قهوه دم کردنی و فوری، ویژگی شیر مناسب
• مهارت: کار با دستگاه قهوه ساز، تهیه قهوه ترک، فرانسه، اسپرسو و انواع کاپوچینو، تهیه شکلات داغ، شیرقهوه و آیس کافی، طراحی روی قهوه (لاته آرت)

۴. تهیه انواع آب میوه ها

• دانش: انواع آبمیوه و تزئینات مرتبط
• مهارت: تهیه آب گوجه، آناناس، پرتقال، توت فرنگی، طالبی، سیب و هندوانه

۵. تهیه دم نوش های فصل و انواع چای

• دانش: تعریف دم نوش، موارد مصرف فصلی و اهمیت مدت دم کشیدن چای
• مهارت: تهیه دم نوش های بهار (رازیانه، اکلیل کوهی، کاسنی، پونه)، تابستان (بابونه، نعناع، گاوزبان)، پاییز (اسطوخودوس، شیرین بیان، زنجبیل، چای سبز) و زمستان (زیره، رزماری، گزنه، دارچین)

۶. تهیه انواع شربت

• دانش: موارد کاربرد شربت، مفهوم شربت غلیظ، شرایط تهیه و نگهداری
• مهارت: تهیه شربت آلبالو، شیره انگور، سکنجبین، تخم شربتی، زعفران، آبلیمو و پرتقال

۷. تهیه انواع نوشیدنی

• دانش: دستورالعمل صحیح تهیه انواع نوشیدنی ها و موارد مصرف آن ها
• مهارت: تهیه نوشیدنی سیب گرم، لیموناد با نعناع، معجون عسلی، آب زرشک، شیرعسل بادام و شیر هویج

۸. تهیه عرقیات نعناع و بیدمشک

• دانش: دستورالعمل صحیح تهیه عرقیات، کاربرد ابزار و تجهیزات و موارد کاربرد عرقیات
• مهارت: تهیه عرق نعناع و عرق بیدمشک با رعایت دستورالعمل صحیح

۹. تهیه نوشیدنی های سرد گیاهی

• دانش: موارد مصرف سردنوش ها بر اساس مزاج، موارد احتیاط مصرف، طبقه بندی درمانی گیاهان
• مهارت: تهیه سکنجبین، شربت عسل با خاکشیر و لیموترش، شربت به لیمو، زرشک و شاه توت

۱۰. تهیه انواع نوشیدنی های شیری (میلک شیک ها)

• دانش: تعریف میلک شیک و ویژگی انواع آن و مواد اولیه هرکدام
• مهارت: تهیه میلک شیک قهوه، شکلات، موز، توت فرنگی، پرتقال، طالبی، انبه و آناناس

۱۱. تهیه انواع دسر یا بستنی

• دانش: مواد اولیه بستنی، فرمولاسیون های مختلف، ابزار و تجهیزات
• مهارت: تهیه بستنی خامه ای، کوکتل میوه ای، بستنی مخصوص، بستنی سرخ شده و بستنی رشته ای

۱۲. تهیه انواع کیک برای کافی شاپ

• دانش: انواع کیک مورد استفاده در کافی شاپ و مواد اولیه مرتبط
• مهارت: تهیه چیزکیک، مافین شکلاتی، مافین هویج، کاپ کیک وانیل، کیک شکلاتی و کیک پرتقال

در تمام این سرفصل ها، علاوه بر دانش و مهارت، بخش های نگرش حرفه ای (دقت در انجام کار، استفاده بهینه از مواد)، ایمنی و بهداشت، و توجهات زیست محیطی هم به طور مجزا آموزش داده می شود.

ایمنی، بهداشت و ملاحظات زیست محیطی در این استاندارد

نکته مهم این سند، تاکید مکرر بر ایمنی و بهداشت در تمام مراحل کار است، از جمله:

• استفاده از لباس کار مناسب و بهداشتی در همه شایستگی ها
• استفاده از سیستم تهویه هوای مناسب و نور کافی
• مجهز بودن به کپسول آتش نشانی و جعبه کمک های اولیه
• رعایت نکات بهداشتی هنگام کار با مواد غذایی

در بخش توجهات زیست محیطی نیز روی دفع صحیح ضایعات و پساب، و مدیریت مصرف انرژی در بسیاری از شایستگی ها تاکید شده است.

تجهیزات، ابزار و مواد استاندارد یک کافی شاپ آموزشی

سند استاندارد فهرست دقیقی از تجهیزات لازم برای برپایی یک کارگاه آموزشی ارائه می دهد؛ از جمله:

• اجاق گاز، آبمیوه گیری و پروژکتور
• دستگاه اسپرسو، دستگاه خامه ساز و دستگاه قهوه ساز
• دستگاه مخلوط کن، بستنی ساز و فر
• کپسول آتش نشانی، یخچال و دستگاه تهویه
• میز و صندلی مربی و هنرجو، کتابخانه، رایانه و تخته وایت برد

برای ابزار کار، مواردی مانند اسکوپ بستنی، انواع بشقاب، قاشق و چنگال، انواع لیوان و گیلاس، تخته کار و جعبه کمک های اولیه در نظر گرفته شده که به ازای هر سه نفر محاسبه می شود.

فهرست مواد مصرفی نیز شامل شیر و خامه پرچرب، تخم مرغ، پودر کاکائو و شکلات، پنیر ماسکارپونه، انواع میوه (پرتقال، انبه، سیب، گلابی، موز، کیوی، توت فرنگی، هلو)، شکر، قهوه و نسکافه فوری، کافی میلک، بیکینگ پودر، وانیل و آرد است که به ازای هر نفر و برای ظرفیت استاندارد یک کارگاه محاسبه می شود.

صلاحیت حرفه ای مربیان این دوره

طبق این استاندارد، مربیانی که مجاز به تدریس این دوره هستند باید یکی از این شرایط را داشته باشند:

• مدرک فوق دیپلم صنایع غذایی، هتلداری یا تغذیه همراه با چند سال سابقه کار مرتبط
• مدرک لیسانس صنایع غذایی، هتلداری یا تغذیه همراه با سابقه کار مرتبط (کمتر از فوق دیپلم)

چرا این استاندارد برای متقاضیان و صاحبان کافی شاپ اهمیت دارد؟

• برای علاقه مندان به شغل باریستایی و متصدی گری کافی شاپ: این سند نشان می دهد برای گرفتن گواهینامه معتبر فنی و حرفه ای دقیقاً چه مهارت هایی باید آموخته شود.
• برای مدیران کافی شاپ و آموزشگاه ها: فهرست تجهیزات، ابزار و مواد استاندارد، مبنای مناسبی برای تجهیز فضای کاری مطابق ضوابط رسمی است.
• برای بازرسان و نهادهای نظارتی: این استاندارد معیار سنجش کیفیت آموزش، بهداشت و ایمنی در کافی شاپ ها است.

سوالات متداول

دوره آموزش متصدی کافی شاپ چند ساعت است؟ طبق سند، مجموع دوره ۱۳۰ ساعت است که بخش قابل توجهی از آن به آموزش عملی و مهارت محور اختصاص دارد.

برای شروع دوره چه مدرکی لازم است؟ حداقل پایان دوره اول متوسطه (پایان مقطع راهنمایی)؛ مهارت پیش نیاز خاصی لازم نیست، فقط داشتن سلامت کامل جسمانی و روانی الزامی است.

نمره قبولی چطور محاسبه می شود؟ بر اساس سه بخش آزمون کتبی، آزمون عملی و اخلاق حرفه ای، با وزن غالب روی مهارت عملی.

کدام شایستگی بیشترین ساعت آموزشی را دارد؟ تهیه انواع دسر یا بستنی و تهیه انواع کیک برای کافی شاپ، هرکدام با ۱۹ ساعت، پرحجم ترین سرفصل های دوره هستند.

مربیان این دوره باید چه شرایطی داشته باشند؟ مدرک فوق دیپلم یا لیسانس در رشته های صنایع غذایی، هتلداری یا تغذیه همراه با سابقه کار مرتبط.

جمع بندی

استاندارد آموزش شغل متصدی کافی شاپ، سندی جامع در گروه شغلی خدمات تغذیه ای است که مسیر آموزشی، شایستگی های مورد نیاز از انتخاب مکان تا تهیه انواع قهوه، نوشیدنی، دسر و کیک، ساعات نظری و عملی، نحوه ارزشیابی و همچنین تجهیزات و مواد استاندارد یک کافی شاپ حرفه ای را مشخص می کند. آشنایی با این سند برای هر کسی که قصد ورود رسمی به این حرفه یا راه اندازی یک کافی شاپ استاندارد را دارد، ضروری است.